نوبت قضاوت ما نیست!
شنبه ۷ خرداد ۹۰

در هفته‌ای که گذشت فضای رسانه‏‌های جنبش سبز و همچنین شبکه‏‌های اجتماعی به شدت متأثر از صحبت‌های اخیر آقای خاتمی بود. پیشنهادی بسیار مغتنم که طرفین منازعه پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ را به مصالحه فرامی‏‌خواند. تعبیر مغتنم را از آن سو اطلاق می‏‌کنم که این نخستین بار است که پس از فراخوان راهپیمایی ۲۵ بهمن، جنبش سبز اصطلاحاً با مهره سفید بازی می‏‌کند؛ این بار پیشنهاد مصالحه. پیشنهادی که به دلیل عدم رعایت الزامات یک طرح جامع برون‌رفت، عملاً هیچ‌گونه ملاک قضاوتی در اختیار مخاطبان آن در دو سوی منازعه قرار نمی‌دهد. لذا بر خود دیدم ذیل نکاتی مختصر، کاستی‌‏های این پیشنهاد را متذکر شوم:

۱. طرح‏ های مصالحه عموماً در وضعیت "توازن قوا" مطرح می‏ شوند. بدین ترتیب که طرفین تهدیدی را به منظور کسب فرصتی از طرف مقابل تعلیق می‏ کنند تا گامی باشد در راستای تحقق مطالبات و حل بحران. چنانچه آقای خاتمی در شرایط حاضر به موازنه قوا باور دارند، ضروری است ضمن بر شمردن اهرم‏ های فشار جنبش سبز، به امکان‏ سنجی اعمال فشار از طریق آن‏ها بپردازند. این امر می ‏تواند ناظرین را در سنجش صحت اعتبار پیش فرض طرح یاری نماید.
۲. مصالحه بر مبنای وقوف و پذیرش واقعیت حاکم بر طرفین نزاع صورت می‏ پذیرد و نه جعل آن. لذا اگر آقای خاتمی معتقدند که ظلمی بر مقام رهبری رفته است ضروری ست در جهت شفافیت هر چه بیشتر طرح خود به آن اشاره نمایند.
۳. ارائه طرح مصالحه تنها از جایگاه رهبری جنبش و یا توسط عناصر پرنفوذ بینابینی قابل تصور است. در شرایط حاضر و در غیاب مهره‏ های خاکستری مؤثر، قاعدتاً تنها رهبری جنبش است که می‏ تواند با لحاظ نمودن استراتژی جنبش، از مصالحه به مثابه راهکاری برای برون رفت از وضعیت حاضر استفاده نماید. چرا که تنها رهبری جنبش است که در ارتباط فعال با نیروها قرار داشته و از پشتوانه اعتماد آن‏ها بهره ‏مند است. لذا ضروری است آقای خاتمی، پیش از ارائه هر گونه طرح مصالحه، نسبت به جلب اعتماد بدنه جنبش و گفت‌وگوی مؤثر با آن مبادرت ورزیده، سپس از موضع رهبری جنبش به ارائه طرح پیشنهادی خود بپردازند.
۴. هر گونه طرح مصالحه بدون طرح مطالبات اولیه و ارائه چشم انداز، قطعاً تلاشی ناقص و نافرجام خواهد بود. لذا ضروریست آقای خاتمی ضمن ارتباط فعال و تفاهم عمومی با نیروهای درگیر در جنبش به طرح مطالبات و ارائه تصویری از چشم انداز طرح پیشنهادی خود بپردازند.
بدیهی است آقای خاتمی با اعمال ملاحظات فوق و ارائه طرحی "مکتوب"، منسجم و به دور از "اگر"های شبهه‏ ناک رسانه ‏ای، امکان قضاوت اولیه و نقد طرح را برای ناظرین فراهم خواهند آورد. و الا حالا نوبت قضاوت ما نیست.