جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

کار، کار آمریکا است!

سه شنبه ۲۴ آبان ۹۰ - ۳ نظر

واکنش مقامات جمهوری اسلامی به گزارش آژانس اتمی

همزمان با انتشار گزارش تازه آژانس بین‌المللی انر‍ژی اتمی، مقامات جمهوری اسلامی یک صدا این گزارش را تحت فشار ایالات متحده و غرب دانستند تا این گزارش حقوقی را سیاسی توصیف کنند. گزارشی که از تلاش‌های جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح اتمی می‌گوید و باعث شده‌است که ایالات متحده و بریتانیا تحریم نفت و گاز ایران را به عنوان اقدامی تنبیهی در دستور کار قرار دهند.

"چرا تمام حیثیت آژانس را خرج ادعاهای پوچ آمریکا می‌کنید؟" این را چند روز پیش محمود احمدی‌نژاد پس از درز تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در رسانه‌های بین‌المللی عنوان کرد. رئیس دولت که هفته گذشته برای بیان اعتراض به محتویات این گزارش، بیش از ۲۰ بار از واژه "ملت" استفاده کرد در سخنانی خشم‌آلود در شهرکرد از "گستاخی غربی‌ها" انتقاد کرد و گفت: "آنها با گستاخی ملت ایران را متهم به ساختن بمب می‌کنند در حالی که این مردم آنها را آدم حساب نمی‌کنند". وی اضافه کرد که "ملت ایران با بمب و اسلحه نمی‌زنند و با فرهنگ منطق و اخلاق و عدالت‌خواهی دمار از روزگار شما در خواهند آورد."

پرده‌برداری از "آماد"
چهارشنبه گذشته گزارش آژانس در وین به طور رسمی منتشر شد. گزارشی که بر خلاف همیشه این بار صراحتاً جمهوری اسلامی را به انجام پروژه‌ها و آزمایش‌های نظامی در راستای رسیدن به سلاح‌های اتمی متهم کرده‌است. برای نمونه گزارش، خبر از انجام یک انفجار آزمایشی در سال ۲۰۰۳ داده‌است که در آن کپسول انفجاری مورد استفاده قرار گرفته‌است. کپسولی که به شکل یک نیم‌کره بوده و می‌تواند در کلاهک موشک‌ کاربرد داشته باشد. به گفته گزارش، این آزمایش در نزدیکی مریوان در غرب ایران انجام گرفته‌است. آژانس همچنین به اسنادی دست پیدا کرده‌است که می‌گوید شش گروه مهندس ایرانی تحت نام رمز "پروژۀ ۱۱۱"، برای ساخت کلاهک موشک تلاش کرده‌اند. طراحی‌های این کلاهک‌ها با هدف مشخصی انجام شده‌اند: "حمل بار اتمی".
از دیگر موارد بحث‌انگیز، پرده براشتن از یک برنامه محرمانه نظامی با عنوان "آماد" است که زیر نظر محسن فخری‌زاده - رئیس کنونی سازمان تحقیقات و نوآوری امور دفاعی- طی سال های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۳ میلادی نهایی شده‌است. آماد برنامه‌ای سه‌مرحله‌ای بوده که با طرح تولید نمک سبز آغاز شد. نمک سبز یا تترافلوراید اورانیوم (UF۴) در تبدیل اورانیوم به موادی با قدرت انفجاری بالا، که در کلاهک هسته‌ای موشک کاربرد دارد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
گفتنی است شش سال پیش، محمد البرادعی - رئیس وقت آژانس - نیز نسبت به تلاش ایران برای تولید این نمک هشدار داده بود. دو مرحله دیگر برنامه آماد عبارت بوده‌اند از "تولید چاشنی انفجار با قدرت بالا" و "طراحی مجدد موشک شهاب ۳ برای نصب کلاهک هسته‌ای احتمالی بر روی آن."
با این حال آژانس می‌گوید که جمهوری اسلامی در ماه‌های پایانی سال ۲۰۰۳ برنامه آماد را تعطیل کرده‌است. این به زمانی برمی‌گردد که ایالات متحده پس از ساقط کرن طالبان سرگرم تشکیل ائتلافی جهانی برای حمله نظامی به عراق و سرنگونی صدام حسین بود و همزمان ایران را نیز در کنار عراق و کره شمالی به عنوان اعضای "محور شرارت" معرفی کرده بود. ناظران می‌گویند سران سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی احتمال می‌دادند که برنامه‌های شبیه به آماد، ایران را به هدف نظامی سوم ایالات آمریکا پس از یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ بدل کند.
گفتنی است روز سه شنبه یوکیا آمانو رئیس آژانس بین اتمی در توضیح نحوه آگاه شدن این سازمان بین المللی از برنامه‌های سری نظامی جمهوری اسلامی به دریافت اطلاعات از "حداقل ۱۰ کشور" درباره جوانب نظامی احتمالی اشاره کرد. او گفته است این اطلاعات "در مجموع" معتبر هستند.

آمانو بی‌اختیار است
اما آنچه آمانو معتبر می داند از دیدگاه علی‌اصغر سلطانیه‌، "اشتباه تاریخی آژانس" توصیف شده‌است، نماینده جمهوری اسلامی در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با انتقاد از انتشار گزارش مذکور گفت: "من با آمانو اتمام حجت کرده بودم که انتشار گزارشش کار شایسته‌ای نیست ".
سلطانیه با در گفت و گو با رایو دولتی جمهوری اسلامی ضمن مشهود دانستن "انگیزه سیاسی" در این گزارش تهدید کرده است که جمهوری اسلامی اقدام " ناشایست" مدیرکل را "بدون جواب" نخواهند گذاشت. این دیپلمات جمهوری اسلامی گفته است: "جمهوری اسلامی اجازه نخواهد داد از آژانس استفاده ابزاری شود و این نهاد بین‌المللی به عنوان زیرمجموعه شورای امنیت در آید". محمود احمدی‌نژاد نیز روز سه‌شنبه با حمله به رئیس آژانس اتمی او را "فردی بی‌اختیار" توصیف کرد و گفت: "متأسفانه فردی را در رأس آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار داده‌‌اند که نه تنها اختیاری از خود ندارد، بلکه قوانین آژانس را نیز زیر پا می‌گذارد و فقط حرف‌های آمریکا را تکرار می‌کند."

گاف‌های خنده‌دار!
هم صدا با احمدی‌نژاد و سلطانیه، روز چهارشنبه رئیس دستگاه قضایی جمهوری اسلامی نیز صدور گزارش اخیر آژانس را "تحت تأثیر" آمریکا وکشورهای اروپایی دانست و از یک‌طرفه بودن آن نیز ابراز تأسف کرد. آیت‌الله صادق لاریجانی گفت: "انسان متأسف می‌شود از نحوه تأثیرپذیری نهادهای بین‌المللی، چطور مردم عالم بپذیرند که این نهادها رسالت واقعی خودشان را انجام می‌دهند در حالی که می‌بینند دائماً یک‌طرفه عمل می‌‌کنند." همزمان معاون امور بین‌الملل حزب مؤتلفه از نیز از مشهود بودن "اشتباهات فاحش و گاف‌های خنده دار" در سراسر این گزارش سخن گفته و آن را "دروغ سازمان سیا" خوانده است. او البته هیچ اشاره نکرده‌است که این گاف‌ها مشخصاً در کدام یک از بندهای گزارش اخیر به چشم می‌خورند.
درهمین راستا سخنگوی کمیسیون سیاست خارجی مجلس نیز گزارش آمانو را "سفارش‌شده آمریکایی"ها دانسته و از سردرگمی آژانس بین دو رویکرد "سیاسی" و "حقوقی" در خصوص پرونده اتمی جمهوری اسلامی انتقاد کرده‌است. وی تصریح می‌کند: "مواردی مانند این که گزارش یاد‌شده را "شیمون پرز" تأیید می‌کند، آمریکایی‌ها از آن تعریف می‌کنند و از یک ماه قبل، همه اجزای آن به‌نوعی در سخنرانی‌های رسمی رؤسای جمهور برخی کشور‌ها مانند آمریکا و فرانسه مطرح ‌می‌شود، حاکی از آن است که این گزارش فاقد ارزش است."

آمریکا، فرانسه و بریتانیا، علیه جموری اسلامی
هنوز یک روز از از انتشار گزارش آژانس نگذشته بود که فرانسه خواستار برگزاری نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی این گزارش شد. آلن ژوپه وزیر امور خارجه این کشور با تأکید بر اینکه پاریس نمی‌تواند این "وضعیت تهدید‌آمیز" را بپذیرد خواستار "اعمال تحریم‌های سخت‌گیرانه‌ای" شد تا از دستیابی تهران به منابعی که نقض قوانین بین‌المللی توسط جمهوری اسلامی را به دنبال دارد ممانعت به عمل آورد.
کاخ سفید هنوز رسماً اعلام موضع نکرده‌است. بنا به گزارش بی.بی.سی، فقط ویکتوریا نولاند یکی از سخنگوهای وزارت امور خارجه آمریکا گفته که واشنگتن گزارش تازه آژانس در مورد "ابعاد نظامی احتمالی" برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را بررسی خواهد کرد. در عین حال تعدادی از مقامات عالیرتبه در کنگره و سنای آمریکا موضع‌گیری‌های سیاسی به منظور فشار به تهران را آغاز کرده‌اند. در یکی از تندترین مواضع، جوزف لیبرمن، سناتور مستقل - نزیک به اسرائیل- با انتشار بیانیه‌ای خواستار تحریم بانک مرکزی ایران توسط ایالات متحده و متحدانش شده‌است.
همزمان ایلیانا راس لیتنن، رئیس کمیته روابط خارجی در مجلس نمایندگان از تصویب طرح "تحریم بخش انرژی" جمهوری اسلامی در این کمیته خبر داده و گفته است این طرح فقط باید به امضای باراک اوباما برسد. این نماینده جمهوری‌خواه هدف‌گیری بخش انرژی را " پاشنه آشیل" تهران خوانده‌است.
همزمان مجلس عوام بریتانیا شاهد حضور ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه این کشور بود که همسو با خانم لیتنن از عزم دولت ائتلافی بریتانیا برای تصویب تحریم‌های جدیدی در مورد بخش‌های و نفت و گاز جمهوری اسلامی سخن گفت.

روسیه مخالف تحریم
برای مقابله با این فشارهای بین‌المللی که به نظر می‌رسد آرام‌آرام به شکل نهایی خویش در اعمال تحریم‌های بیشتر و حساس‌تر علیه جمهوری اسلامی نزدیک می‌شود، ایران فقط -عجالتاً- می‌تواند روی مخالفت حامی مقتدر خویش یعنی روسیه حساب کند. گنادی گاتیلو، معاون وزیر امور خارجه روسیه روز چهارشنبه گذشته در گفتگو با خبرگزاری اینترفاکس وضع تحریم‌های بیشتر را به معنای راهی برای تعبیر "تغییر رژیم " دانست و گفت : "چنین شیوه‌ای برای ما قابل قبول نیست، و روسیه قصد پیگیری چنین طرحی را ندارد".

آینده دور، آینده نزدیک
مسلماً راقم این سطور و هیچ‌یک از تحلیل‌گران و صاحبنظران مسائل هسته‌ای ایران، نه امکان سنجش صحت و سقم مواد این گزارش را دارند و نه می‌توانند ارزیابی روشنی از نوع ارتباط آژانس با آمریکا و اسرائیل و فرانسه و انگلیس و غیره و غیره داشته باشند. اما همه از یک چیز می‌توانند مطمئن باشند و آن انتشار این گزارش و در نتیجه تبدیل شدن آن به سندی است که می‌تواند مورد استناد نهادهای بین‌المللی قرار گیرد. یعنی هم در سازمان ملل و هم در شورای امنیت به عنوان سندی پایه برای سیاست‌گذاری بین‌المللی تبدیل گردد. اتفاقی که به احتمال زیاد زود یا دیر -و بیشتر زود تا دیر- خواهد افتاد. اتفاقی که نه کُرکُری خواندن‌های احمدی‌نژاد در مورد نحوه عکس‌العمل ملت ایران می‌تواند جلوی آن را بگیرد و نه افشاگری‌های این یا آن مقام به اصطلاح مسئول در مورد "گاف"‌های موجود در گزارش. تا زمانی که اتحادیه اروپا و آمریکا رأساً یا در همراهی با شورای امنیت سازمان ملل، تحریم‌های جدیدی را بر اساس این گزارش علیه ایران وضع نکرده‌اند هنوز شاید بتوان کاری کرد. اما اگر چنین اتفاقی بیفتد و کشور گرفتار چرخه جدیدی از تحریم‌ها شود، بازگرداندن آب رفته به جوی بسیار مشکل خواهد بود. تجربه‌ای که در امضای قرارداد ذخیره‌سازی سوخت میان ایران، برزیل و ترکیه یک بار نتایجش را به عینه دیدیم.
اگر تنها عکس‌العمل سیاسی "مسئولان" کشور همین‌ها باشد که خواندیم و شنیدیم، باید منتظر روزهای تاریکی برای کشور بود. خواه "کار" کارِ آمریکا باشد و خواه "کار" حاصل کم‌کاری و ندانم‌کاری به اصطلاح مسئولان امور کشور.