جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

شهادت می‌دهم برژینسکی با صدام ملاقات نکرد

سه شنبه ۱۹ مهر ۹۰ - ۲ نظر

عضو سابق شورای امنیت ملی آمریکا
هر از چندگاهی که الزام برقراری ارتباط مستقیم میان دولت‌های آمریکا و ایران چه به لحاظ تحولات منطقه‌ای و چه به لحاظ واقعیت‌های استراتژیکی که این ارتباط را الزامی ‌می‌سازند آشکار می‌شود، وقایع بیش‌و‌کم مهم تاریخی و سویه‌های کم‌و‌بیش ناروشن این ارتباط در جایگاه بحث‌های "سرنوشت‌ساز" قرار می‌گیرند. از این جمله‌ است شایعه ملاقات برژینسکی با صدام حسین برای "چراغ سبز دادن" به حمله به ایران. شایعه‌ای که جدیت یا عدم جدیت آن در مصاحبه‌ای که سامان صفرزایی با گری سیک معاون وقت برژینسکی مشاور امنیت ملی جیمی کارتر انجام داده‌است و برای اولین بار در سایت تاریخ ایرانی منتشر شد مورد بررسی قرار گرفته است.

سامان صفرزایی: آقای دکتر سیک، شما در دهه ۸۰ معاون دکتر زبیگنیو برژینسکی بودید، حتما می‌دانید که یکی از بزرگترین و رمزآلود‌ترین ابهامات پیرامون تاریخ جنگ ایران و عراق بر می‌گردد به ملاقات آقای برژینسکی با صدام حسین در حوالی مرز اردن. ممکن است به ما بگویید آیا واقعا چنین دیداری در کار بوده‌است؟ آیا مشاور امنیت ملی ایالات متحده در دولت کار‌تر به دولت عراق برای حمله به ایران چراغ سبز داده بود؟
این یکی از عامه‌پسند‌ترین تصورات غلط پیرامون جنگ ایران و عراق است، به ویژه این موضوع که ایالات متحده صدام را تشویق به حمله کرد و دکتر برژینسکی به طور خاص تلاشی محرمانه برای این هدف انجام داد. این رساله‌ای عامیانه و فناناپذیر است تا آنجا که با بازگویی بی‌پایان، جایگاهی همیشگی در تاریخ خاورمیانه مدرن برای خود دست و پا کرده‌است. حقیقتی که از سوی آنها که آتشین و متعصبانه به آن باور دارند نقل می‌شود، گرچه باعث درست از آب درآمدن آن نمی‌شود.
سپتامبر ۱۹۸۰، زمانی که حمله عراق اوج می‌گرفت، من هر روز دست کم در یک نشست کلیدی زبیگنیو برژینسکی را می‌دیدم، تقریبا همیشه موضوع اصلی بحران گروگان‌گیری در ایران و اثراتش بر منطقه در میان بود. همچنین در سفری که پیشتر در‌‌ همان سال به خاورمیانه انجام داده بود، همراه وی بودم. سفری که آن را چنین تصویر کرده‌اند: لحظه‌ای که او بی‌صدا برای ملاقات محرمانه از انظار عمومی غیب می‌شود تا "دعای خیر" ایالات متحده را در این حمله به صدام حسین ارزانی کند.

خوب آیا شما در آن سفر همیشه کنار آقای برژینسکی بودید؟ ممکن نیست وی بدون اطلاع شما به چنین ملاقاتی رفته باشد؟
در این سفر من حداقل روزی ۱۴ ساعت در کنارش بودم، شامل بازدیدی مختصر از اردن و می‌توانم به طور قطعی شهادت دهم که: ۱) عراق در برنامه کاری نبود، ۲) او به طور فیزیکی نمی‌توانسته است چنین ملاقاتی را ترتیب داده‌باشد، حتی اگر او تمام شب را بیدار بوده باشد تا پروازی سری به بغداد انجام دهد.
با این وجود، مشاهده می‌کنید که چنین ملاقاتی حتی در جدی‌ترین مباحث تاریخی توسط ایرانیان و اعراب گزارش شده‌است. نظر به اینکه "همه می‌دانند" این ماجرا حقیقت دارد، هیچ کس احساس تعهد نمی‌کند که مدرکی پیرامون این داستان ارایه دهد. اگر او می‌خواست در ارتباط با هر موضوعی به عراق پیغام دهد، احتمالا از من می‌خواست تا آن را برآورده کنم. (این شغل من بود) یا دست کم از آن آگاه می‌شدم. این اتفاق نیفتاد.

آقای دکتر سیک، شما خودتان شخصا در این باره با برژینسکی گفت‌وگو نکردید؟
دیر زمانی بعد من در این باره با زبیگنیو برژینسکی گفت‌وگو کردم. او به طور مطلق و بی‌هیچ ابهامی و به صورت کتبی کل داستان را منکر شد، اگر برژینسکی چنین حمله‌ای را مهندسی کرده بود، از گرفتن اعتبار برای آنچه می‌توانست به عنوان عمل عظیم استراتژیک در صفحه شطرنج ژئواستراتژیک دیده شود، شانه خالی نمی‌کرد؛ اعتبار یکی از چیزهایی است که او عاشقش است (و عشقش این است که درباره‌اش باد به غبغب بیندازد.) بنابراین، این داستان حقیقت ندارد، اما می‌فهمم که تا ابد زنده خواهد ماند. افسانه‌ها اغلب از واقعیات نیرومند‌تر هستند.

آقای سیک نظر شما در خصوص مقاله‌ای که پاییز ۱۹۸۰ در روزنامه فیگارو منتشر شد، چیست؟ گفته می‌شود این نشریه فرانسوی به نقل از طارق عزیز ادعا کرده‌است ملاقاتی میان صدام حسین و برژینسکی انجام شده‌است. من شخصا هنوز نتوانسته‌ام متن فرانسوی را ملاحظه کنم. آیا شما چنین چیزی را خوانده‌اید؟
من چیزی درباره این مصاحبه نشنیده بودم. داشتن متن واقعی (اصل فرانسوی) حائز اهمیت است. طارق عزیز در کلامش بسیار محتاط بود و مایل بدانم او به راستی چه گفته است.

پس از جنگ سال ۲۰۰۳ و سقوط صدام حسین آیا اسناد دولت بعث در این خصوص منتشر نشده است؟
همانطور که می‌دانید آرشیو کامل اسناد دولت عراق در زمان صدام حسین اکنون برای پژوهشگران در دسترس است. پرسش شما آشکارا یکی از قابل توجه‌ترین علاقه‌مندی‌ها بود. هیچ کس هیچ مرجعی پیرامون چنین دیداری و یا حتی اینکه ایالات متحده در خصوص تهاجم به ایران مشاوره داده باشد، پیدا نکرده‌است. در مقابل مقادیر قابل ملاحظه‌ای از مدارک وجود دارد که می‌گویند حمله به ایران ایده خود صدام بوده‌است. از اینها گذشته صدام دلیل خوبی داشت که ایران را دوست نداشته باشد و ظاهر ضعیف نظامی ایران پس از انقلاب در نظر او شانسی تمام عیار می‌آمد. به ایالات متحده احتیاجی نداشت تا این را به وی بگوید.

آقای سیک می‌شود بگویید به راستی موضع آمریکا در قبال نبرد احتمالی میان ایران و عراق از زمان وقوع انقلاب اسلامی چه بود؟
مقاله‌ای جدید در آینده‌ای نزدیک منتشر خواهد شد که شامل اسنادی از آن دوره است. گذشته از مسائل دیگر، این اسناد به طور قاطع نشان خواهد داد که ایالات متحده مستقیماً به ایران هشدار داد که صدام در حال آماده شدن برای حمله است. این مربوط به دوره‌ای است که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده همچنان گفت‌وگو می‌کردند که زمان آن پیش از گروگان‌گیری آمریکایی‌ها در تهران است.
آن مکالمات توسط مقامات ارشد ایرانی تایید شده‌است اما جمهوری اسلامی انکار می‌کند. از آنجا که ایران در آن دوران دولتی آشفته بود چندان شگفت‌انگیز نیست. اما طنز قضیه اینجاست که ایالات متحده که تلاش کرده بود به ایران در خصوص نقشه‌های آشکار صدام بگوید، آن هنگام که صدام حقیقتا نقشه‌هایش را عملی کرد فقط توسط ایران سرزنش شد.

پی‌نوشت‌ها:
(۱)ـ نگاه کنید به فصلنامه گفتگو ـ شماره ۲۳ ـ جنگ ایران و عراق ـ مروری بر تحولات جنگ
(۲)ـ بنگرید به اسناد «سورپرایز اکتبر» در سایت «کنسرسیوم نیوز»
http://www.consortiumnews.com/archive/xfile۵.htm