جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

در جستجوی رهبران به حصر رفته

سه شنبه ۲۵ مرداد ۹۰ - ۴ نظر

شش ماه قطع ارتباط موسوی و کروبی با دنیای خارج
"تا دیر نشده است پنبه ها را از گوش‌های‌تان خارج کنید و صدای مردم را بشنوید." این بخشی از آخرین کلماتی است که میرحسین موسوی و مهدی کروبی پس از خیزش میلیونی جنبش سبز در روز ۲۵ بهمن سال گذشته در قالب بیانیه‌ای برای تشکر از شهروندان منتشر کردند . خطاب آن‌ها به حاکمان جمهوری اسلامی بود که برای نزدیک به دو سال اعتراضات خیابانی معترضان به تقلب گسترده در انتخابات سال ۸۸ را به طرزی خونبار سرکوب کرده بودند.
اما حوادث روزهای بعد نشان داد که نه تنها پنبه ها از گوش حاکمان سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی در نمی‌آید بلکه در عوض آنها شمشیرهای خود اینبار مستقیما برای رهبران جنبش سبز از نیام در آوردند. باور و تحمل راهپیمایی تاریخی ۲۵ بهمن - سیزده ماه پس از سرکوب خونین عاشورای ۸۸ - برای حاکمانی که تصور می کردند مشت آهنین نظام در زمستان ۸۸ جنبش سبز را برای همیشه از پا در آورده است دشوار بود.

راهپیمایی ۲۵ بهمن همزمان با پیروزی انقلاب‌های عربی در مصر و تونس صورت گرفت. یک هفته پیش از آن میرحسین موسوی و مهدی کروبی نامه ای خطاب به وزارت کشور نوشتند و از مصطفی محمد نجار درخواست مجوز راهپیمایی کردند. رهبران سیاسی جنبش مخالفان به اصل ۲۷ قانون اساسی اشاره و تاکید کردند :"درخواست صدور مجوز برای دعوت به راهپیمایی مردمی طبق اصل بیست و هفت قانون اساسی در جهت حمایت از قیام مردم این دو کشور مسلمان را در روز دوشنبه ۲۵ بهمن ساعت ۳ بعدازظهر از میدان امام حسین تا میدان آزادی را داریم."

درخواست اعدام در پارلمان
این درخواست هرگز از سوی دولت مجوز نگرفت اما دعوتی شد برای حضور خیل عظیمی از شهروندان معترض در خیابان تا در حد فاصل دو میدان تعیین شده راهپیمایی‌ای انجام دهند که وسعت آن از نگاه شاهدان عیبنی با تظاهرات روزهای نخستین اعتراضات خیابانی در خرداد ۸۸ برابری می‌کرد. این خیزش دوباره به شدت برای مسئولان گران آمد. فردای آن روز با فریادهای نمایندگان مجلس در پارلمان کلید حصر رهبران جنبش سبز زده شد. تمامی آنها از کرسی‌های پارلمان برخاسته ، مشت‌های خود را گره کرده و فریاد می‌زدند :" مرگ بر موسوی، مرگ بر کروبی" . این، تمامی حرف‌شان نبود. شعار بعدی صریح تر بود :"موسوی و کروبی اعدام باید گردند." ناظران سیاسی، شعارهای مجلس را مقدمه‌چینی برای اخذ دستور از بالا عنوان کردند. آن طور که سایت کلمه نوشت، حکم حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی به تایید رهبر جمهوری اسلامی می‌رسد و وی مأموران سپاه را برای برخورد با نخست وزیر آیت الله خمینی و رئیس مجلس سوم و ششم گسیل می‌دارد.
این هجوم همراه با شکستن شیشه‌های آپارتمان رهبران جنبش شد تا اندازه‌ای که همسایگان و ساکنین محله حجم خشونت و خرابکاری حمله کنندگان به منازل موسوی و کروبی را باور نکردنی توصیف می‌کردند.

جنتی: زندانی شان کنید
همزمان با ناپدید شدن رهبران مخالفان و در حالی که جنبش سبز در اعتراض به سلب آزادی آن دو و کشته شدن محمد مختاری و ژاله صانع برای تظاهرات ۱ اسفند ( هفتم کشته شدگان) اعلام امادگی کرده‌بود، آیت‌الله احمد جنتی روز جمعه ۲۹ بهمن پشت تریبون نماز جمعه قرار گرفت تا افکار عمومی را برای اعلام خبر حصر موسوی و کروبی آماده‌کند. وی به صراحت از مأموران امنیتی خواست تا رهبران جنبش سبز را در خانه زندانی کنند :"در خانه آنها باید بسته شود، رفت و آمدهای‌شان محدود شود، نتوانند پیام بدهند و پیام بگیرند و تلفن و اینترنت آنها باید قطع شود و در خانه خود باید زندانی شوند."
حصر مخالفان رهبران جمهوری اسلامی امری بی‌سابقه تلقی نیست. آیت الله منتظری مرجع فقیدی که از منتقدان سرسخت رهبر جمهوری اسلامی بود برای سال‌ها توسط مأموران امنیتی در خانه خود در حبس به سر برد. اما مقامات قضائی کماکان از تأیید خبر حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی طفره می‌رفتند. همزمان با رسیدن خبرهای تایید نشده‌ای حاکی از انتقال رهبران جنبش به زندان حشمیته، جنبش سبز در ۱۰ اسفند بار دیگر فراخوان تظاهراتی را در اعتراض به حصر رهبران جنبش معترضان داد.
محسنی اژه ای دادستان کل کشور ، انتقال آنها به زندان را تکذیب اما به عنوان اولین مقام قضایی اذعان کرد که نظام جمهوری اسلامی اقدام به حصر رهبران جنبش سبز کرده‌است . وی گفت :" در خصوص سران فتنه پس از اتمام حجت‌ها در قدم اول ارتباطات آنها اعم از رفت و آمد و ارتباطات تلفنی و غیرتلفنی آنان محدود شده و اگر چنانچه اقتضائات فراهم شود قدم‌های بعدی نیز برداشته خواهد شد و اکنون آنها در محدودیت به سر می‌برند. "

موج اعتراضات به حصر
زندانی شدن میرحسین موسوی و مهدی کروبی موج عظیمی از انتقادات علیه حاکمان جمهوری اسلامی به راه انداخت. محمد خاتمی، رئیس دولت اصلاحات اعتراض خود به این اقدام نظام را در قالب یک پرسش مطرح ساخت :"چرا باید کسانی چون میرحسین موسوی و مهدی کروبی و همسرانشان که سابقه درخشان در انقلاب و جمهوری اسلامی دارند و در دلبستگی‌شان به اصل انقلاب و نظام تردیدی نیست دچار حصر و محدودیت شوند و بی‌محابا به انواع تهمت‌ها متهم شوند."
یک روز پس از او آیت‌الله دستغیب از مراجع تقلید منتقد حکومت که در شیراز سکونت دارد، نیز در نامه‌ای سرگشاده به اعضای مجلس خبرگان، «حصر» میرحسین موسوی و مهدی کروبی را «غیرقانونی و غیر شرعی» خواند. همزمان آیت‌الله یوسف صانعی، مرجع تقلید مقیم قم، نیز در بیانیه‌ای به شدت به حصر خانگی آقایان موسوی و کروبی انتقاد و آن را نشانگر "درماندگی و ضعف" آمران و عاملان توصیف کرد. آیت‌الله بیات زنجانی از دیگر مراجع تقلید و منتقد حکومت ایران نیز در بیانیه‌ای از برخورد با"یاران صدیق امام و انقلاب" به "صرف اعتراض" انتقاد کرد. یاسر خمینی، نوه آیت الله خمینی نیز به حصر موسوی و کروبی را "بازداشت ابداعی" نام نهاد و به شدت آن را محکوم کرد.
همزمان سازمان‌ها و احزاب سیاسی حامی جنبش سبز نیز وارد صحنه شدند تا خشم خود را از فشارها و محدودیت‌ها بر رهبران جنبش سبز اعلام کنند. جبهه مشارکت با "ناجوانمردانه" خواندن حصر موسوی و کروبی آن را کوششی دیگر بر "سرپوش" گذاشتن برعمق "بحرانی" توصیف کرد که کودتاگران را احاطه کرده و در خود فرو برده است.‌ دو روز پیش از جبهه مشارکت ، این سازمان مجاهدین بود که چهارم اسفند در بیانیه‌ای خطاب به "علما و عقلا" ضمن تأکید بر زنده بودن جنبش سبز، و حصر خانگى میرحسین موسوى و مهدى کروبى را محکوم کرده بود.

تجربه لخ والسا
اعظم طالقانی فرزند آیت‌الله فقید محمود طالقانی و از نمایندگان مجلس اول با مقایسه رهبران محصور جنبش سبز با "لخ والسا" رهبر جنبش دموکراسی‌خواه لهستان در دهه هشتاد میلادی، حصر خانگی آن دو را غیر قانونی و نامشروع خواند و تأکید کرد :"سرنوشت لخ والسا آزادی خواه لهستانی باید تجربه‌ای برای اقتدارگرایان باشد که با وجود حصرخانگی روزی فرا رسید که با رهبری حزب همبستگی، انقلابِ لهستان را رقم زد."

تشییع جنازه ممنوع!
رهبران جنبش سبز در ۵ ماه گذشته هرگز حق خروج از خانه خود را نداشته‌اند و تنها برخی اوقات می‌توانند با بستگان درجه یک خود در خانه ملاقات کنند. دیدارهایی که همواره در حضور مأموران امنیتی برگزار می‌شود و حاضران تنها اجازه دارند از یکدیگر احوال پرسی کنند و حق هیچ مکالمه سیاسی را ندارند. حتی به میرحسین موسوی اجازه داده نشد تا در مراسم خاکسپاری پدر خود در ماه فروردین شرکت کند و در تشییع جنازه میراسماعیل موسوی حضور یابد.

تغییرات شوکه کننده در ظاهر موسوی
ادامه حصر رهبران جنبش سبز نگرانی‌های بسیاری را پیرامون سلامتی و وضعیت جسمانی کروبی و موسوی به وجود آورده‌است. این نگرانی‌ها پس از آن تشدید شد که مادر زهرا رهنورد هفته گذشته در مصاحبه‌ای که پس از دیدار اخیر وی با دختر و دامادش انجام شد، از تغییرات نگران کننده در وضعیت ظاهری آن دو سخن گفت. وی گفت :"تغییر ناگهانی ظاهری آنها، رنگ کاهی پوست و از دست دادن وزن‌شان به شدت نگران کننده‌است." احترام السادت نواب صفوی گفت که پس از دیدن موسوی و رهنورد دچار "شوک" شده‌است ، هراس او از وضعیت موسوی و همسرش زمانی بیشتر می‌شود که در می یابد ماموران اجازه نمی‌دهند یک دکتر "شناخته شده و قابل قبول" آن ها را معاینه کند. اندک زمانی پس از این مصاحبه بود که انجمن اسلامی جامعه پزشکان ایران در نوزدهمین مجمع سالانه خود ، به صدور قطعنامه ای خواستار معاینه موسوی و کروبی از سوی پزشکان مستقل شد.
مادر زهرا رهنورد در توصیف محل حصر رهبران جنبش سبز به دیوارهای بلندی اشاره کرده که احداث شده است تا به طور کامل ارتباط با دنیای خارج را قطع کند . به گفته احترام‌السادات نواب صفوی به هنگام ملاقات مأموران موهای سر نوه‌های موسوی و رهنورد را می‌گیرند تا مبادا چیزی در موهای‌شان پنهان کرده باشند.
وی به تهدیدات بی‌امانی اشاره می‌کند که خانواده موسوی و رهنورد با آن مواجه هستند :"دخترهای مهندس، نوه‌ها و بقیه اعضای خانواده بطور رسمی و غیر رسمی تلفنی و حضوری بازجویی شده‌اند و یا تحت فشار و تهدید قرار گرفته‌اند، تهدیدهای شغلی وجانی، و حتی توهین‌های آزار دهنده‌ای که نه تنها کلامی بلکه بدنی هم بوده‌است." خانواده موسوی و کروبی بارها تهدید شده اند در صورت رسانه‌ای شدن ملاقات آنها با رهبران جنبش سبز، حق ملاقات حضوری از آن ها سلب خواهد شد.

موسوی و کروبی را ربوده‌اند
ادامه حصر کاندیداهای مخالف محمود احمدی نژاد در انتخابات سال ۸۸ ، باعث شده تا سازمان‌های بین‌المللی برای فشار به حاکمیت دست به فعالیت‌هایی بزنند. از این میان هفته گذشته نایب رئیس فدارسیونبین‌المللی جوامع حقوق بشر اعلام کرد پرونده رهبران جنبش سبز هم‌اکنون در کمیته‌ ناظر بر اجرای کنوانسیون ناپدید‌شدگان قهری سازمان ملل تحت بررسی است. عبدالکریم لاهیجی با بیان اینکه موسوی و کروبی از نظر "حقوق" افرادی "ربوده" شده تلقی می‌شوند تصریح کرد: "در کنوانسیون مربوط به ناپدیدشدگان قهری، این عنوان را به وضعیت آقایان موسوی و کروبی و همسران‌شان می‌دهند. به خاطر همین هم یک هفته پس از اثبات این امر، ما کمیته‌ای را که ناظر بر اجرای این کنوانسیون است در جریان گذاشتیم، اطلاعات تکمیلی را به آن‌ها دادیم که در چه تاریخی این عمل صورت گرفته، هویت این چهار نفر چیست و آخرین محل سکونت‌شان کجا بود."

اعتراض آلمان
همزمان پنجشنبه هفته اخیر مارکوس لونینگ، کمیسر حقوق بشر آلمان حصر رهبران جنبش سبز را فاقد "مبنای قانونی" عنوان کرد و از جمهوری اسلامی خواست به آزادی بیان احترام بگذارد و حافظ این حق باشد. او دولت جمهوری اسلامی را به تناقض در حرف و عمل متهم کرد و گفت: "دولت ایران پیوسته خود را در حرف به این مبانی وفادار می‌داند، اما در عمل آنها را رعایت نمی‌کند."
ناظران سیاسی می‌گویند انگیزه اصلی رهبران جمهوری اسلامی از حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی قطع ارتباط آنها با بدنه جنبش سبز بوده‌است تا میل مخالفان دولت به اعتراضات خیابانی فرو کش کند. برنامه‌ای که به باور آنها با برگزاری ۴ تظاهرات از سوی جنبش سبز در غیاب بیانیه‌های موسوی و کروبی شکست خورده‌است. در اخرین نمونه، شهروندان معترض روز ۲۲ خرداد راهپیمایی سکوت برگزار کردند و همچنین در سالگرد انتخابات ریاست جمهوری بر پشت‌بام‌ها الله اکبر سر دادند.

خاتمی: با آن ها قرار گذاشتم
آنها همچنین به مواضع اخیر محمد خاتمی اشاره می‌کنند که در دیدار با فعالین دانشجویی شمال کشور، گفته که دلش از حصر آقایان موسوی و کروبی "خون" است و افزوده است :" امیدوارم شاهد رفع حصر ایشان و همسران‌شان و البته آزادی تمام زندانیان سیاسی باشیم؛ اما مطمئنا از خواست‌های ملی و اساسی کوتاه نمی آئیم."
وی همچنین به "قرار" خود با میرحسین موسوی و مهدی کروبی برای عملی شدن سه شرط آزادی زندانیان سیاسی، باز شدن فضای امنیتی و انتخابات آزاد اشاره و خاطرنشان می‌کند :"مگر با آقای موسوی و کروبی قرار نگذاشتیم که سه شرط فوق را داشته باشیم و به آینده نگاه کنیم؟ در عین حال حرف‌های من می‌تواند به عنوان یک اتمام حجت تلقی شود. هر چند به نظر نمی‌رسد گوش شنوائی وجود داشته باشد. اما روزی تاریخ قضاوت خواهد کرد."
مواضع اخیر محمد خاتمی که در آن به صراحت از جنبش سبز حمایت می‌کند می تواند تلاشی باشد برای پر کردن خلا رهبری در جنبش سبز. امری که معادلات سران جمهوری اسلامی که حصر موسوی و کروبی را به منزله قطع سر جنبش سبز می دانستند را بر هم خواهد زد.
شش ماه پس از حصر موسوی و کروبی، اعضای جنبش سبز که در اعتراضات ماه اسفند سال ۸۹ سه بار در اعتراض به حصر رهبران سیاسی جنبش سبز به خیابان امده بودند، در عرصه شبکه‌های اجتماعی مجازی نیز به طور مستمر با پخش تصاویر و یا گزیده بیانیه‌های میرحسین موسوی و مهدی کروبی، بر آزادی آنها تأکید می‌کنند و معتقدند جنبش سبز تا زمان خروج انها از حصر و دیگر زندانیان سیاسی و برگزاری انتخابات آزاد و سالم به کار خود ادامه خواهد داد.