جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

جوانان مصر و جوانان جنبش سبز

چهارشنبه ۲۰ بهمن ۸۹ - ۱ نظر

چگونه همت جوانان در فضای متفاوت مصر، زمینه‌ساز تغییر سیاسی شد

محمدعلی کدیور
بعد از تونس نوبت کیست؟ این سوالی است که در روزهای بین چهارده و بیست و پنج ژانویه بسیاری از خود می‌پرسیدند و جواب مشخصی هم برای آن وجود نداشت. عده‌ای از جوانان مصری اما بر آن بودند که این پرسش را در عمل پاسخ گویند. دو هفته از سرنگونی زین‌العابدین بن‌علی نگذشته بود که جوانان مصری بعد از چند تجمع کوچک و پراکنده فراخوان بزرگی برای اعتراض در روز پلیس دادند. روز بیست و پنج ژانویه قاهره جمعیتی را به خود دید که در سی سال گذشته ندیده بود.

مصر و تونس علیرغم برخی شباهتها، تفاوت های بسیاری هم با هم دارند. رژیم دیکتاتوری حاکم بر مصر ترکیبی از یک دیکتاتوری شخصی، نظامی، وتک حزبی است، در حالی که رژیم دیکتاتوری تونس فاقد عنصر نظامی بود. از نظر وضعیت مخالفان سیاسی، هیچ گروه مخالف سیاسی درون تونس باقی نمانده بود، در حالی که در مصر برخی گروه‌های مخالف سیاسی مانند اخوان‌المسلمین و حزب وفد به صورت بسیار محدود در مصر حضور داشتند و بعضا قادر می‌شدند صندلی‌های محدود و معدودی را در پارلمان از آن خود کنند. از سوی دیگر، درآمد سرانه تونس حدودا دو برابر مصر است. درصد افراد زیر خط فقر در مصر بیشتر است. سطح سواد در تونس بالاتر است. و بالاخره، جامعه‌ مصر نسبت به تونس جامعه‌ای به مراتب مذهبی‌تر و محافظه کارتر است.
این تفاوت‌های کلان، اما، باعث آن نشد که آن دسته از جوانانی مصری که سودای تغییر داشتند دست از عمل بکشند. تغییر رژیم خودکامه در تونس چیزی را در ذهن آنها تغییر داده بود. آنها این بار فکر می‌کردند که این شدنی است. رژیم مبارک که تا آن روز مستحکم و تزلزل ناپذیر می‌نمود بعد از سرنگونی بن‌علی دیگر آن دژ مستحکم نمی‌نمود. جوانان مصری منتظر رهبران سیاسی هم نماندند. آنها هم می‌توانستند بنای شکوه و گلایه از رهبران وفد و اخوان‌المسلمین و حزب وسط بگذارند، همه کاسه کوزه‌ها را سر آنها بشکنند، و گناه عقب ماندن مصر از تونس را گردن رهبران سیاسی مخالفان بیفکنند. آنها اما راه دیگری برگزیدند. خودشان دست به کار شدند و کارزار سیاسی را آغاز کردند. دو سه روز بعد کاری در قاهره و اسکندریه وسوئز کردند کارستان. اینک این رهبران اخوان‌المسلمین و محمد البرادعی بودند که به جوانان مصری پیوستند. جوانان مصری بدون آن که بنای نق و گلایه بگذارند با عمل‌شان هم پایه‌های رژیم مبارک را به لرزه درآوردند هم رهبران مخالفان را همراه کردند و هم معادله‌ سیاسی را چنان دگرگون کردند که رهبران اخوان‌المسلمین با محمد البرادعی هم پیمان شوند و ائتلافی نیرومند برای پیشبرد خواسته‌های مخالفان تشکیل دهند.
این همان کاری بود که جوانان جنبش سبز هم چند ماه مانده به انتخابات خرداد کردند. زمانی که آنها به فکر انتخابات افتادند خیلی‌ها هنوز ناامید و بی‌انگیزه بودند. آن ها اما از پای ننشستند. اول رفتند سراغ سید محمد خاتمی و بعد هم که میرحسین موسوی جای خاتمی را گرفت پایه و ستون اصلی ستادهای موسوی شدند. تنور انتخابات را چنان گرم کردند که وقتی دولت چاره‌ای جز تقلب در انتخابات ندید، مردم خودشان به خیابان‌ها آمدند و بنای تظاهرات و اعتراض گذاشتند. واقعیت آن است که در ایران نیز رهبران جنبش نه مردم را به خیابان آوردند و نه آنها را از خیابان بازگرداندند.
البته مقتضیات وضعیت سیاسی نظام پسا‌انقلابی در ایران به مراتب با وضعیت خودکامگان جهان عرب متفاوت است، و عمل سیاسی در ایران بی شک باید با در نظر گرفتن این ملاحظات باشد. با این همه، تفاوتهای کلان بین ایران و همتایان عرب‌اش به معنای بی‌عملی هم نیست. وظیفه‌ی اصلی فعالان جنبش سبز در ایران در درجه‌ اول آن است که شور دوباره درون جنبش بدمند و در درجه‌ دوم فعالیت های سیاسی متناسب با وضعیت خاص ایران تعریف کنند.

منبع: سایت کلمه