جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

مجلس و منافع ملی

جمعه ۷ خرداد ۸۹ - ۵ نظر

اردلان وزیری
در روزهای پایانی اردی‌بهشت ماه و در جریان مذاکرات سه جانبه ایران، ترکیه و برزیل در تهران، ایران موافقت کرد بخشی از اورانیوم غنی شده‌اش با غلظت پایین را با سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران در خاک ترکیه مبادله کند. توافقی که واکنش‌های متفاوت و گاه متضادی به همراه داشت. ایران، ترکیه و برزیل امضای این توافقنامه را به منزله تغییری در سیاست هسته‌ای ایران معرفی کردند. با اینهمه کمتر از دو ساعت بعد از امضای توافقنامه، رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت خارجه ایران اظهار داشت که ایران همچنان به غنی‌سازی ادامه می‌دهد و امضای این توافقنامه به معنی تغییر در برنامه اتمی ایران نیست.

سایت کلمه در نوشته‌ای این بیانیه را " تعهدنامه و عقب‌نشینی آشکار از شعارهای قبلی دولت " خواند. داریوش قنبری سخنگوی اقلیت مجلس هم با انتقاد از توافق هسته‌ای تهران، طرف حساب ایران در موضوع هسته‌ای را گروه ۱+۵ دانست و عنوان کرد برای حل مشکل باید با آنان وارد مذاکره شویم و اینقدر موضوع هسته‌ای را از راه اصلی خارج نکنیم.
وی سخنان جلیلی در جلسه غیرعلنی مجلس را متناسب با شأن و جایگاه مجلس ندانست: " اگر بحث مشورت با نمایندگان مطرح بود باید این اقدام قبلا انجام می‌شد ولی ایشان امروز بیشتر تا حدودی سعی کردند آنچه را رخ داده برای نمایندگان توجیه کنند". قنبری در ادامه اضافه کرد: "چه تضمینی وجود دارد این توافقات اجرایی شود و مهمتر از همه اینکه چرا حالا توافق را کردیم چرا ۷ ماه قبل توافقنامه وین را نپذیرفتیم که این همه هزینه برای سیاست خارجی ما تراشیده نشود".
حسین شریعتمداری در سرمقاله کیهان روز ۲۸ اردی‌بهشت ۱۳۸۹ این سند را بیانیه قلمداد کرد و نه توافقنامه و نتیجه گرفت که الزامی برای رعایت آن وجود ندارد و در پایان هم نوشت "احتمال چندانی برای پذیرش مفاد بیانیه از سوی گروه وین وجود ندارد".
۲۳۴ نفر از نمایندگان مجلس در نامه‌ای (که مانند بسیاری دیگر از نامه‌هایی که اخیرا از سوی مجلسیان منتشر می‌شود، اصلا اطمینان به عددش نیست) ضمن حمایت از اقدام دولت اعلام کردند که به دلیل حساسیت بالا نسبت به موضوع با دقت ادامه کار را رصد خواهند کرد و البته لاریجانی رییس و باهنر نایب رییس مجلس گفتند اگر غرب به تهدید و تحریم ادامه دهد این موافقت‌نامه بی‌اثر می‌شود.
برخی از افراد اصلاح‌طلب و یا نزدیک به جنبش سبز با اتخاذ موضعی سعی کردند منافع ملی را از مناقشات و ناملایمات داخلی جدا کنند و این حرکت را مفید دانستند. جمعی از افراد ملی مذهبی " اقدام دولت ایران، مبنی بر توافق مبادله سوخت هسته‌ای را مثبت و به نفع و مصلحت مردم دانستند و با نارضایتی از بی‌تدبیری ها و ماجراجویی‌های سال‌های اخیر و یاد‌آوری محدودیت منابع اورانیوم ایران و اجبار به تهیه اورانیوم از بازار جهانی خواستار شفاف‌سازی رابطه دولت-ملت ایران با جهان شدند و هرگونه تاخیر و کار شکنی در روند این توافق‌نامه را باعث انزوای بیشتر ایران دانستند".
صادق خرازی نیز در مقام سخنگوی رهبری اعلام کرد که "کلیت بیانیه تهران باید مورد حمایت همه گروه‌ها و افکار سیاسی در جامعه قرار بگیرد و تأخیر دولت در اجرای این فرمول را قابل بخشش دانسته است و از دستگاه دیپلماسی خواستار استفاده از تمام ظرفیت‌های موجود شده تا پرونده هسته‌ای ایران پاک شود و کلیه تحریم‌ها برداشته شود ".
وقتی مواضع روزنامه کیهان و صادق خرازی را که هر دو نزدیک به رهبر هستند مقایسه می‌کنیم متوجه تضادی می‌شویم که از هراس حاکمیت پس از اعمال فشارهای خارجی و تهدیدات شورای امنیت حکایت دارد. زمانی این شکاف و تضاد در میان حامیان دولت دهم واضح‌تر می‌شود که واکنش برخی از اصولگرایان را که این توافق را عقب‌نشینی دانسته و نسبت به آن ابراز نگرانی کرده‌اند به‌ این فهرست اضافه کنیم. علی مطهری ترکیه را کشوری در دست نظامیان خوانده و آن‌را چندان مورد اعتماد نمی‌داند، احمد توکلی هم تعهدات را یک‌طرفه از سوی ایران عنوان کرده و نگرانی‌اش را از تیرگی احتمالی روابط با ترکیه در صورت فشار غرب بر این کشور ابراز کرده است.
به عبارت دیگر توافقنامه‌ای که احمدی نژاد آن را همچون مهم‌ترین دستاورد دیپلماسی دولتش عرضه کرد در فاصله کمتر از یک هفته و علیرغم تأکید رهبری به لزوم پشتیبانی از آن از سوی تمامی نیروهای سیاس کشور، حتی از سوی رییس مجلس، روزنامه کیهان، بخشی از اصولگرایان با اما و اگر و شرط همراه شد. در صحنه سیاست بین‌المللی نیز امضای این توافقنامه به تقویت موضع ایران در مذاکرات هسته‌ای و خروج کشور از انزوای جهانی نینجامید. روابط ایران با روسیه تیره‌تر شد و با توجه به عکس‌العمل کشورهای عضو دائمی شورای امنیت به این توافقنامه مبنی بر اینکه با ایران فقط می‌توان با زور صحبت کرد بیم آن می‌رود که قطعنامه تحریم علیه ایران سریع‌تر از زمان موعود نیز به تصویب برسد. به عبارت دیگر امضای این توافقنامه نه به دولت این امکان را داد که موقعیتش را در داخل تثبیت کند و نه موقعیت کشور را در صحنه بین‌المللی از وضعیت شکنندگی‌اش خارج سازد. بی‌تدبیری و فرصت سوزی دولت احمدی نژاد در این ماجرا به اوج خود رسیده است.
اگر چنین افتضاحی در هر کشور دیگری روی می‌داد بدون شک مجلس، یا دولت را استیضاح می‌کرد و طرح عدم کفایت آن را به صحن علنی مجلس می‌برد یا، حداقل همین بحث را در مورد وزیر خارجه به میان می‌گذاشت. مجلس هشتم فرصت‌های بسیاری را در همین یکسال اخیر برای بازیابی وجهه‌اش از کف داده‌است و در انظار عمومی به منزله مجلسی فرمایشی رخ نموده‌است. آیا انتظار بیهوده‌ای است از آن بخش گسترده‌ای از این نمایندگان که به بی‌کفایتی دولت آگاهند که در این موقعیت خطیر به مسئولیت خود عمل کنند؟ آیا انتظار واهی‌ای است از کسانی که در جایگاه مدرس و مصدق نشسته‌اند که وظیفه ملی و میهنی خود را به انجام رسانند؟
امروز روز مبادای کسانی است که خود را نمایندگان مردم و مملکت می‌دانند؛ فردا خیلی دیر خواهد بود.