جمهوری‌خواهی | احزاب| آزادی بیان|اقتصاد سیاسی|مزدبگیران| پیکار برابری| دانشگاه| بین‌الملل| حقوق بشر| سياست جنبش سبز

ندامت از اصلاح‌طلبی یا شکست اصول‌گرایی؟

سه شنبه ۱۰ فروردین ۸۹ - ۳ نظر

محمد ابراهیمی
در ویژه‌نامه‌های نوروزی روزنامه‌های اصول‌گرا نکته‌ای جلب توجه می‌کند. این روزنامه‌ها به استقبال اصلاح‌طلبانی رفته‌اند که پس از زندان ظاهراً دیدگاه‌های‌شان تغییر کرده‌است. بخش قابل توجهی از مطالب سالنامه‌های "پنجره" و "جوان" به مطالب محمد عطریان‌فر، سعید شریعتی و امیرحسین مهدوی اختصاص یافته‌است. چرا اصول‌گرایان از انتشار این مطالب استقبال می‌کنند تا حدی که حتی صفحه‌ اول خود را نیز به آن اختصاص می‌دهند؟

دیدن این مصاحبه‌ها مرا به یاد خاطراتی از دوران نوجوانی انداخت. بسیاری از دوستان من اوقات بیکاری خود را به کبوتربازی می‌گذراندند. شاید برای دیگران این کار جز مردم‌آزاری حاصلی نداشت، اما من که از نزدیک با آن‌ها آشنا بودم، روابط پیچیده‌ و در عین حال هیجان‌انگیز و جذابی را میان کبوتربازان می‌دیدم. کبوتربازانی که به هم بی‌اعتماد می‌شدند، اصطلاحاً با هم سخت می‌شدند و دیگر مراوده‌ای با هم نداشتند. پس از آن با کبوترهای حریف هر کاری که می‌خواستند می‌کردند و هیجان‌انگیزترین کار برای نوجوان کبوترباز این بود که کبوتری را از حریف سخت خود بگیرد و با کبوتران خود پرواز دهد. برای این کار باید دست به حیله‌هایی می‌زد تا کبوتری که پرواز می‌دهد بر بام خود او بازگردد و به خانه اصلی‌اش بازنگردد: یا باید کبوتر بی‌نوای حریف را مدام گرسنه نگه می‌داشت یا برای او جفتی پیدا می‌کرد تا چند روزی با او سرخوش باشد و بماند. اما این کار معمولاً‌ جز نمایشی چندروزه برای کرکری خواندن نبود، همه می‌دانستند که کبوتران روزی به آشیانه‌ خود بازخواهند گشت.
این که کسانی که تا پیش از انتخابات با تمام وجود برای پیروزی موسوی تلاش ‌کرده‌اند و پس از انتخابات هم تا وقتی آزاد بودند از وی همه‌جانبه حمایت کرده‌اند، پس از چندین ماه بازداشت و بازجویی در شرایط نامشخص دیدگاه خود را عوض کرده باشند، چه چیزی را نشان خواهد داد؟ چه حقانیت اصیلی در گفتار اصول‌گرایان وجود دارد که جز در بازداشت‌های طولانی و احتمالاً تحمل شکنجه کسی بدان پی نمی‌برد؟ این رفتار غیراخلاقی اصول‌گرایان را باید به چه چیزی تعبیر کرد؟ این که پس از گذشت ۹ ماه از انتخابات هنوز با ذوق‌زدگی در پی آنند که حرفی از یک اصلاح‌طلب تواب علیه موسوی را تیتر نشریه کنند، بیش از آن که نشان پیروزی باشد، شکستی تلخ را تداعی می‌کند، آن هم نه فقط برای اصول‌گرایان که برای اصول‌گرایی.
وجه دیگری از این رفتار ذوق‌زده‌ اصول‌گرایان که شاید چندان به آن توجهی نمی‌شود این است که با پنهان شدن پشت سر اصلاح‌طلبان توّاب، ناخودآگاه به بی‌اعتباری خودشان اعتراف کرده‌اند. گویا پی برده‌اند که حنای‌شان دیگر رنگی ندارد و باید از زبان دیگران حرف بزنند. حوادث پس از انتخابات بیش از پیش نشان داده است که اصول‌گرایی با دروغ‌گویی درآمیخته است. تکرار دروغ‌ها از زبان خودشان تنها اثرش ساختن چوپان دروغ‌گویی دیگر است.
روشن است که تنها بخش محدودی از اصول‌گرایان تن به چنین رفتارهای غیراخلاقی می‌دهند. اما دیگر اصول‌گرایانی که خود را در فضای سیاسی اصول‌گرا تعریف می‌کنند و به آن می‌بالند، چه بخواهند و چه نخواهند، این گونه رفتارها به حساب آنان نیز نوشته خواهد شد. درک این که اعتراف کردن این افرادی که در بیدادگاه‌ها به محاکمه کشیده شدند، غیرطبیعی و تحت فشارهای نیروهای امنیتی است، نیاز به هوش چندانی ندارد. در حالی که اصول‌گرایان در مقابل کوچک‌ترین شعار اصلاح‌طلبان فریاد وااسلاما سرمی‌دهند، سکوت‌شان در برابر این بی‌اخلاقی آشکار دوستان‌شان، چه بخواهند و چه نخواهند، تأییدی بر این گونه اعمال است. اگر اصول‌گرایی به دروغ و فریب و وقاحت آمیخته شده است، همه‌ اصول‌گرایان در آن سهم دارند، هم آنان که با سوءاستفاده از قدرت، خود مبادرت به رفتارهای وقیحانه می‌کنند و هم آنان که مجال و فضای سخن گفتن دارند و سکوت اختیار می‌کنند. در چنین اوضاعی این پرسش منطقی برای همگان پیش خواهد آمد که اگر اصول‌گرایی وجه تسمیه خود را از دست نداده است، اصول‌گرایان حقیقتاً به کدام اصل پای‌بندند.
مایه‌ تأسف است که بخش قابل توجهی از فعالان سیاسی که می‌توانستند نماینده‌ بخش محافظه‌کار جامعه باشند، اکنون چاره‌ بی‌اعتباری خود را پنهان شدن در پشت سر اصلاح‌طلبان اسیر می‌دانند. چاره‌‌ی کار بازبینی در شیوه‌های منسوخ‌شده‌ سیاسی و بازگشت به واقع‌گرایی است. پراندن کبوترهای حریف جز سرخوشی کوتاه‌مدت حاصلی ندارد، کبوترها اگر هم به آشیانه خود بازنگردند مسلماً برای صاحب دروغین‌شان جز بی‌آبرویی ارمغانی نخواهند داشت.